Süt ağacı olarak bilinen Euphorbia trigona benim birkaç yıl önce İstanbul Alibeyköy Bahçe Market’ten indirimli bulup aldığım şahane türlerden biri. Etrafınızda bir sahibi varsa kesinlikle çoğaltma yaparak elde edebileceğiniz çoğaltılması kolay türlerden 🙂 Epey bir süre baktıktan sonra Euphorbia trigona bakımı hakkındaki detayları ve deneyimlerimi sizinle de paylaşmak isterim.

? Kısa Kısa | Euphorbia trigona 

Latince ismi: Euphorbia trigona
Yaygın Türkçe isimleri: Süt ağacı, Afrika süt ağacı
Familya: Euphorbiaceae (Sütleğengiller) / Dikenler tacı olarak bilinen Euphorbia milii ve Atatürk Çiçeği olarak bilinen Euphorbia pulcherrima da bu ailedendir.
Anavatanı: Orta Afrika
Zehirli mi?: Hayvanlar ve insanlar için zehirlidir (sütü dahil)
Çiçekli midir?: Doğal ortamında sarı-beyaz çiçekler açar ancak iç mekanda genelde çiçeklenme pek görülmez.
Popüler kültivarlar: “Rubra” ve “Royal Red”

? Euphorbia trigona bakımı 

Euphorbia trigona heybetli görüntüsü ve kollarıyla tek başına ilgiyi üzerinde toplayabilen, Güney Amerika ve Akdeniz ülkelerinde evlerde sıklıkla görebileceğiniz bir bitki türü. Ülkemizde de hem güzel gelişmesi hem de kolaylıkla çoğaltılabilmesi sebebiyle tercih edilmektedir. Sukulent yani vücudunda su tutan türlerden biri olduğu için kuraklığa dayanıklıdır. Euphorbia trigona genellikle kaktüs olarak bilinse de Cactaceae ailesine değil Euphorbiaceae yani sütleğengiller ailesine mensuptur. Herhangi bir yerini keserseniz beyaz süt aktığını görebilirsiniz. 

Işık ihtiyacı

Euphorbia trigona direkt olmayan parlak ışık sever. Evlerinizdeki güney cepheleri ve bahçenizdeki kuytu hafif gölgeli alanları çok sevecektir. Özellikle yakıcı güneş söz konusu olduğunda üzerine uzun saatler direkt güneş ışığı düşmemesi önemlidir. Benim gibi kuzey cephede bakan kuzey yarımküreliler yaz-kış rahatlıkla cam kenarında yetiştirebilir. Batı cephesinde bakacaksanız yaz aylarında yakıcı güneş ışığından ince bir tül veya pencereye mesafe koyarak korumanızı öneririm. 

Toprak tercihi

Diğer sukulent türlerinde olduğu gibi geçirgen bir topraktan hoşlanacaktır. Fazla su tutan ve geçirgen olmayan toprak karışımları tercih edilmemelidir. Saksıda kullanıldığında betonlaşan bahçe toprağından uzak durulmalıdır. Kum, çakıl, lav taşı, pomza ve Kil bilyesi gibi drenajı artıran materyaller karışım içerisinde mutlaka kullanılmalıdır.

Sulama

Sukulent bitkiler vücudunda su tuttuğundan nadir sulama ister. Sulama düzeni X günde bir şeklinde olmamalıdır. Bitkinin ışık, mevsim ve daha pek çok şartına göre suyu kullanma hızı değişir. Örneğin güney cephede yaz aylarında daha sık sulanmak isterken kuzey cephede aynı mevsimin aynı dönemi daha az su tüketebilir. Burada önemli nokta Euphorbia trigona’nın toprağını kontrol etmek ve tamamen kurumasına izin vermektir. Çeşme veya içme suyu noktasında çok seçici değildir ancak kullandığınız su çok sertse hoşlanmayabilir. Az sulamayı çok rahat tolere edebilir. Asıl sevmediği diğer sukulentlerde olduğu gibi fazla sulamadır. 

Sıcaklık ve Nem

Euphorbia trigona kuraklığa dayanıklı bir bitkidir. Dolayısıyla nem oranı çok az bile olsa bundan rahatsız olmayacaktır. Sıcaklığa da bir noktaya kadar dayanabilir veya zamanla yüksek sıcaklıklara adapte olabilir. Çok sıcak bir bölgede veya evde bakımı yapılacaksa mutlaka direkt güneş ışığı alması engellenmelidir. Unutulmamalıdır ki bitkiler üşüdüklerinde olduğu gibi çok sıcak olduklarında da gelişimini durdurur. Yani ekstrem koşullardan uzak tutmak önemlidir. Nem oranı az olan rahatlıkla bakılabilir. Nem yüksekliği durumunda yaprak zararlıları ve mantar sorunları ihtimali artabilir.

Gübre ihtiyacı

Düzenli gübre ihtiyacı yoktur. Büyüme döneminde yani ilkbahar ve yaz aylarında NPK değerleri dengeli genel bitki besini veya sukulent besini verilebilir. Sık beslemek bitkiyi yakabilir. Gelişme dönemlerinde 2 ayda bir beslemek yeterli olacaktır. 

Budama

Süt ağacı yani Euphorbia trigona kök sistemi çok gelişmiş değildir, sığdır. Ancak epey heybetli olabileceği ve uzayabileceği için ağırlık sebebiyle devrilmeler yaşanabilir. Bitkinizin dengesiz olduğu durumlarda kollarından birkaçını veya gövdesinin bir bölümünü bitkiyi dengeleyecek şekilde kesebilir ve bu bölümleri Euphorbia trigona çoğaltmak için kullanabilirsiniz. Kestiğiniz ya da budama yaptığınız bölümlerdeki sütü bir peçete ile temizleyebilirsiniz. Kesilen alanın kuru tutulması önemlidir. Zamanla “yara kabuğu” diyebileceğimiz kallus oluşumu gözlemlenecek ve bitkinin o bölümündeki yara kapanacaktır. Bu bölüme herhangi bir şey sürmenize gerek olmamakla birlikte su değmemesine dikkat edilmelidir.

Saksı değişimi

Kök sistemi çok gelişmiş olmasa da bitkinin uzun gövdesini taşıyabilmesi için çok sığ saksılar tercih edilmemelidir. 2-3 yılda bir saksı değişimi genellikle yeterli olur ancak büyüme hızlıysa ihtiyaca göre de saksı değişimi yapabilirsiniz. 10 derecenin altında olmayan dış mekanda bakılabileceğinden dış mekanda bakıyorsanız ilkbaharda, evde bakıyorsanız tercihen ilkbahar olmakla birlikte her mevsim saksı değişimi yapabilirsiniz. Büyük boylu Euphorbia trigona sahiplerinin saksı değişimini mutlaka en az 2 kişiyle yapmasını öneririm. Ancak kırılma söz konusu olursa bu bölümleri çoğalma yapmada kullanabilirsiniz. Delikli saksı tecrübesiz bakıcılar için önemlidir. Terracotta saksı içerisinde şahane görünür.

Euphorbia trigona problemleri

Yaprak zararlılarına pek meyilli değildir. Nemi yüksek olduğu durumlarda unlu bit görülebilir. Unlu bit ile mücadele videosunu Youtube kanalında bulabilirsiniz. 

Fazla sulama durumlarında özellikle kök çürümesi meydana geldiyse aşağıdan başlayarak sararma, yumuşama ve çürüme görülebilir. Bu durumda sağlıklı bölümler hızlıca kesilmeli ve bitkiyi çoğaltma yaparak kurtarma yoluna gidilmelidir.

Euphorbia trigona gövdesinde kahverengi yamalar şeklinde kendini gösteren ve şarap şişesi mantarına benzeyen bölümler olabilir. Ekstrem sıcaklıklar, uzun saatler direkt güneş ışığı, bazen yaşlanma gibi durumlarda görülebilir. Zira bitki yaş aldıkça ve büyüdükçe alt gövde odunsulaşmaya başlayabilir ki gövdesini taşıyabilsin. Bitkinin bu bölümlerini kesebilir veya yavrularından yeni bitkiler elde ederek gençleştirme yoluna gidebilirsiniz. 

Ortam değişikliğinde yapraklarını dökebilir ve gelişimi durabilir. Yeni ortama alıştıktan sonra yaprak çıkarmaya başlayacaktır.

? Euphorbia trigona çoğaltma

Euphorbia trigona çoğaltması oldukça kolay ev yeşili türlerindendir. Hem budama hem de çoğaltma yaparken akan beyaz süt elinizi tahriş edebileceğinden eldiven giymenizi öneririm. 

  • Keskin ve temiz bir bıçak ile kollardan birini gövde ile birleştiği yerden tek hamleyle kesin.
  • Sütün akmasını engellemek için kestiğiniz yeri soğuk su altına tutabilirsiniz. Sonrasında kayıt havlu ile kurulamayı ve kuru havadar bir bölümde yarası kapanana yani kallus oluşana kadar bekletin. Kesilen yerin büyüklüğüne bağlı olarak bazen 1 gün bazen 3-4 gün gerekebilir. Acele etmeyin. Kallus oluşmadan dikerseniz çürümeye davetiye çıkarmış olursunuz. Bazı üreticiler kallus oluşumunu beklemeden direkt toprağa dikim yapabilmektedir ancak evde vaktiniz de varken bu aşamayı atlamamanızı öneririm.
  • Yaralı bölüm kapandığında yani orada ince bir tabaka doku oluştuğunda geçirgen bir toprak karışımı doldurduğunuz bitkinin boyuna göre bir saksıya dikebilirsiniz. 
  • Dik durmuyorsa etrafına birkaç iri lav taşı veya kil bilyesi koyarak bitkiyi sabitleyebilirsiniz.
  • Aydınlık 20-25 derece civarında bir pencere kenarına koymak ve küçük bitkilerde özellikle yakıcı güneşten korumak önemlidir.
  • Toprak iyice kurudukça sulama yapabilirsiniz.
  • Euphorbia trigona çeliklerinin köklenmesi birkaç ayı bile bulabilir. Bitkiyi hareket ettirmemenizi ve sabırla beklemenizi öneririm.

Ev Yeşili